preloader

интизор шавед...

«Иҷлосияи XVI Шурои Олӣ ва Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон: Нақши таърихӣ дар таҳкими давлатдорӣ, сулҳу субот ва рушди миллӣ

  • 15-ноя-2026
  • 18 дидани саҳифа

Дар семинари илмӣ-амалие, ки рӯзи 13 -уми ноябри соли 2026 дар Институти геология, сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар ва сейсмологияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон баргузор шуда  буд, зимни суханронӣ дар мавзуи “Иҷлосияи 16-уми Шурои олӣ ва Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон: Нақши таърихӣ дар таҳкими давлатдорӣ, сулҳу субот ва рушди илми миллӣ” иброз доштам, ки имрӯз  мо дар фазои ифтихору эҳтиром ба таърихи пуршарафи давлатдории миллӣ, арҷгузорӣ ба хидматҳои таърихии роҳбарияти давлат ва ифтихор аз дастовардҳои Тоҷикистони соҳибистиқлол ҷамъ омадаем, тоду рӯйдоди муҳими таърихи навини Тоҷикистон - Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 34-умин солгарди Иҷлосияи XVI Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон-ро таҷлил намоем.

Ин санаҳои таърихӣ барои ҳар як шаҳрванди ватандӯсту худогоҳ рамзи сулҳу субот, ваҳдати миллӣ, эҳёи давлатдории тоҷикон ва устувории пояҳои Тоҷикистони соҳибистиқлол мебошанд.

Иҷлосияи XVI Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки аз 16 - уми ноябр то 2 – уми декабри соли 1992 дар Қасри Арбоб баргузор гардид, яке аз рӯйдодҳои муҳимтарин ва марҳалаи сарнавиштсози таърихи муосири миллати тоҷик ба шумор меравад. Дар он рӯзҳои ҳассосу мураккаби таърихӣ, ки давлату миллат бо хатари парокандагӣ ва буҳрони шадид рӯ ба рӯ буданд, иродаи қавии сиёсӣ, ҳисси баланди масъулиятшиносӣ ва садоқат ба Ватан роҳи наҷоти давлатдориро муайян намуд.

Дар ҷараёни ин иҷлосияи таърихӣ интихоби муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҳайси Раиси Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оғози марҳалаи нави роҳбарии давлат ва масъулияти бузург дар назди миллат гардид.

Аҳаммияти Иҷлосияи XVI танҳо дар қабули қарорҳои сиёсӣ ва ташкили фаъолияти мақомоти давлатӣ маҳдуд намешавад. Моҳияти аслии он дар фароҳам овардани заминаҳои сулҳу субот, таҳкими ваҳдати миллӣ, барқарорсозии ҳаёти осоишта ва муайян намудани роҳи минбаъдаи рушди Тоҷикистони соҳибистиқлол ифода меёбад.

Аз ин рӯ, Иҷлосияи XVI на танҳо як рӯйдоди таърихӣ, балки рамзи бедории миллӣ, хирадмандии сиёсӣ ва иродаи шикастнопазири мардуми Тоҷикистон барои ҳифзи Ватан ва ояндаи давлат мебошад.

Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки ҳамасола 16 – уми ноябр таҷлил мегардад, баёнгари эҳтиром ба мақоми конститутсионии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, арҷгузорӣ ба хидматҳои таърихӣ дар роҳи таҳкими давлатдорӣ, масъулияту вафодорӣ ба Ватан ва таҷассумгари давлатдории устувор ва ифтихори миллӣ мебошад.

Дар тули солҳои соҳибистиқлолӣ Тоҷикистон роҳи пуршараф, вале на ҳамеша осони рушду пешрафтро тай намуда, аз марҳалаҳои мураккаби таърихӣ ба сӯи ҷомеаи устувор ва давлати рӯ ба тараққӣ қадамҳои устувор гузоштааст. Таъмини сулҳу субот, таҳкими ваҳдати миллӣ, рушди зерсохти кишвар, бунёди роҳҳо, пулҳо, неругоҳҳо, муассисаҳои таълимӣ ва илмӣ аз ҷумлаи дастовардҳое мебошанд, ки барои пешрафти минбаъдаи ҷомеа заминаи мусоид фароҳам овардаанд.

Дар ин раванд, рушди илму маориф, дастгирии фаъолияти муассисаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ ва истифодаи имкониятҳои илмӣ дар ҳалли масъалаҳои муҳими иҷтимоию иқтисодӣ аҳаммияти махсус касб менамояд.

Агар мо ба масъалаи рушди Тоҷикистони соҳибистиқлол аз нуқтаи назари илмӣ ва муҳандисӣ назар андозем, маълум мегардад, ки геология, сейсмология, бехатарии сейсмикӣ ва сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар дар таъмини амнияти миллӣ ва рушди устувори кишвар нақши ниҳоят муҳим доранд.

Тоҷикистон кишвари кӯҳсор буда, дар минтақаи фаъоли сейсмикӣ ҷойгир шудааст. Қисми зиёди ҳудуди ҷумҳуриро қаторкӯҳҳо, водиҳо, минтақаҳои аз ҷиҳати тектоникӣ фаъол ва ҳудудҳои дорои шароити мураккаби инженерию геологӣ ташкил медиҳанд. Ин хусусиятҳо омӯзиши доимии равандҳои геологӣ, таҳқиқи фаъолияти тектоникӣ, арзёбии хатари заминҷунбӣ ва таҳияи чораҳои муассири пешгирии оқибатҳои офатҳои табииро тақозо менамоянд.

Дар чунин шароит, саҳми муассисаҳои илмӣ, аз ҷумла Институти геология, сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар ва сейсмологияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, дар ҳифзи ҳаёт ва саломатии аҳолӣ, таъмини бехатарии иншооти муҳими давлатӣ ва рушди инфрасохтори кишвар басо назаррас мебошад.

Фаъолияти илмӣ-таҳқиқотии институт дар самтҳои омӯзиши сохти геологии ҳудуди ҷумҳурӣ, таҳқиқи равандҳои тектоникӣ, мониторинги сейсмикӣ, арзёбии хатари заминҷунбӣ, таҳияи харитаҳои сейсмикӣ ва такмили усулҳои сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар аҳаммияти муҳими амалӣ дорад.

Натиҷаҳои чунин таҳқиқот метавонанд барои банақшагирии шаҳрҳо ва маҳалҳои аҳолинишин, интихоби майдонҳои мувофиқ барои сохтмон, тарҳрезии иншооти инженерӣ, бунёди роҳҳо, пулҳо, неругоҳҳо, муассисаҳои таълимӣ, тиббӣ ва дигар иншооти муҳими иҷтимоӣ истифода шаванд.

Заминҷунбӣ, равандҳои геологӣ, лағзишҳои кӯҳӣ ва дигар зуҳуроти табиӣ метавонанд ба ҳаёти аҳолӣ, фаъолияти иқтисодӣ ва устувории инфрасохтори кишвар таъсири ҷиддӣ расонанд. Гарчанде пешгӯии дақиқи вақт, макон ва қувваи заминҷунбӣ бо имкониятҳои имрӯзаи илмӣ маҳдуд аст, аммо омӯзиши равандҳои сейсмикӣ, мониторинги доимӣ, арзёбии хатари сейсмикӣ ва татбиқи меъёрҳои муосири сохтмон имкон медиҳанд, ки осебпазирии аҳолӣ ва иншоот ба таври назаррас коҳиш дода шавад.

Аз ин рӯ, омӯзиши илмии чунин равандҳо, арзёбии хавфҳо ва таҳияи роҳҳои муассири коҳиш додани оқибатҳои онҳо вазифаи муҳимми давлат ва ҷомеаи илмӣ мебошад.

Дар ин самт вазифаҳои муҳими илмӣ ва амалӣ аз инҳо иборатанд:

такмили низоми мушоҳида ва мониторинги сейсмикӣ дар ҳудуди ҷумҳурӣ;

- омӯзиши қонуниятҳои пайдоиш ва паҳншавии заминҷунбиҳо;

- таҳқиқи хусусиятҳои геологӣ ва инженерию геологии минтақаҳои сохтмон;

- такмили усулҳои арзёбии хатари сейсмикӣ ва таҳияи тавсияҳои илмӣ;

- рушди технологияҳои муосири сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар;

- таҳкими ҳамкориҳои илмӣ бо муассисаҳои ватанӣ ва хориҷӣ;

- баланд бардоштани маърифати аҳолӣ дар масъалаҳои омодагӣ ба заминҷунбӣ ва рафтори дуруст ҳангоми рух додани он.

Мо бояд ҳамеша дарк намоем, ки фаъолияти олимон танҳо кори илмӣ нест, балки хизмати бевосита ба Ватан, ба мардум ва ба наслҳои оянда мебошад. Дар баробари ин, зарур аст, ки натиҷаҳои таҳқиқоти илмӣ ҳарчи бештар дар амалияи сохтмон, лоиҳакашӣ, фаъолияти мақомоти дахлдор ва низоми идоракунии хавфҳои офатҳои табиӣ истифода шаванд.

Дар шароити рушди босуръати шаҳрсозӣ, бунёди иншооти муҳими давлатӣ, роҳҳо, пулҳо, неругоҳҳо ва афзоиши талабот ба манзил масъалаи сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар аҳаммияти рӯзафзун пайдо мекунад.

Таъмини устувории сейсмикии биною иншоот на танҳо масъалаи инженерӣ, балки масъулияти иҷтимоӣ ва шаҳрвандӣ низ мебошад. Ҳар як иншооти бехатар метавонад дар ҳифзи ҷони инсон, кам намудани талафоти иқтисодӣ ва пешгирии оқибатҳои вазнини офатҳои табиӣ саҳми муҳим гузорад.

Дар ин замина, истифодаи натиҷаҳои таҳқиқоти геологӣ ва сейсмологӣ, риояи меъёрҳои сохтмонӣ, татбиқи технологияҳои муосир, назорати сифати корҳои сохтмонӣ ва омодасозии мутахассисони баландихтисос аз омилҳои асосии таъмини бехатарии сейсмикӣ ба ҳисоб мераванд.

Бояд таъкид намуд, ки рушди соҳаи сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар бе ҳамкории зичи олимон, муҳандисон, меъморон, лоиҳакашон, мутахассисони соҳаи сохтмон ва мақомоти дахлдор ғайриимкон аст.

Аз ин рӯ, ҳамгироии илм ва истеҳсолот, истифодаи самараноки донишҳои муосир ва татбиқи дастовардҳои илмӣ дар амалия бояд яке аз самтҳои афзалиятноки фаъолияти муассисаҳои илмӣ ва ташкилотҳои соҳавӣ бошад.

Дар ин рӯзи муборак мехоҳам таъкид намоям, ки пешрафти давлат аз фаъолияти созанда, масъулиятшиносӣ ва садоқати ҳар як шаҳрванди он вобаста аст.

Мо, кормандони соҳаи илм, бояд бо меҳнати софдилона, таҳқиқоти босифат, тарбияи кадрҳои ҷавон ва татбиқи дастовардҳои илмӣ дар амалия дар рушди Тоҷикистони азиз саҳми арзанда гузорем.

Бигзор ҳар як дастоварди илмии мо ба пешрафти Ватан, ҳар як тадқиқоти мо ба таъмини бехатарии ҷомеа ва ҳар як иқдоми созандаи мо ба таҳкими иқтидори илмию техникии кишвар мусоидат намояд.

Мо бояд барои он талош намоем, ки ҷавонони соҳибистеъдод ба илму таҳқиқот ҷалб гардида, бо донишҳои муосир ва ҳисси баланди масъулиятшиносӣ дар рушди соҳаҳои геология, сейсмология ва сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар саҳми муассир гузоранд.

Таҷлили Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 34-умин солгарди Иҷлосияи XVI Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон моро водор месозад, ки ба таърихи пуршарафи давлатдории миллӣ арҷ гузошта, дастовардҳои даврони соҳибистиқлолиро қадр намоем ва барои рушди минбаъдаи кишвар масъулияти бештар эҳсос кунем.

Биёед, бо ҳисси баланди ватандӯстӣ, худшиносии миллӣ ва садоқат ба арзишҳои истиқлолият барои ободии Тоҷикистони азиз, таҳкими сулҳу субот, рушди илми миллӣ ва таъмини ояндаи бехатари ҷомеа содиқона хизмат намоем.

Боварӣ дорем, ки бо истифода аз неруи илмӣ, донишҳои муосир, таҷрибаи касбӣ ва ҳамкории созанда метавонем дар рушди соҳаҳои афзалиятноки кишвар, таъмини бехатарии сейсмикӣ, пешгирии оқибатҳои офатҳои табиӣ ва таҳкими иқтидори илмии ҷумҳурӣ саҳми арзанда гузорем.

Бо истифода аз фурсат, ҳамаи Шумо, ҳамкорони гиромӣ ва аҳли ҷомеаи илмии кишварро бори дигар ба муносибати ин санаҳои таърихӣ самимона табрик гуфта, бароятон саломатӣ, сарбаландӣ, хушбахтӣ, фаъолияти пурсамар ва дастовардҳои нави илмӣ орзу менамоям.

Бигзор Тоҷикистони соҳибистиқлоли мо ҳамеша ободу осуда, сарбаланду пешрафта бошад!

Бигзор сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва истиқлолияти давлатӣ абадӣ пойдор бимонад!

Бигзор илми тоҷик дар роҳи пешрафти Ватан, ҳифзи ҳаёти инсон ва таъмини ояндаи бехатар боз ҳам шукуфо гардад!

 

Амриддин Ҳоҷиев,

котиби илмии Институти геология,

сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар

ва сейсмологияи АМИТ.

Истинод

Президерт РТ

АН РТ

ГУГ РТ

КАС РТ

НИИП РТ

Тақвим
«    Ноябрь 2026    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30 


Истинод

Президерт РТ АН РТ ГУГ РТ КАС РТ НИИП РТ

  • Меню Асосӣ Дар бораи Институт Маъмурият Интишорот/Китобҳо Рунамоҳо Хабарҳо Аъзоёни шӯрои диссертатсионӣ Диссертатсияҳо ва авторефератҳо
  • Тамос
    +(992) 37 225-77-69 igees_asrt@mail.ru 734063, Ҷумҳурии Тоҷикистон, ш.Душанбе, кӯч. Айнӣ 267


    Facebook
    Открыть карту